Όροι: χρήση, εξάρτηση, εθισμός
Οι όροι χρήση, επιβλαβής χρήση, εξάρτηση και εθισμός περιγράφουν διαφορετικές όψεις της σχέσης ενός ανθρώπου με μια ουσία ή μια συμπεριφορά. Η χρήση από μόνη της δεν δηλώνει ότι υπάρχει πρόβλημα· σημασία έχουν οι επιπτώσεις και ο βαθμός ελέγχου. Η σωματική και η ψυχική διάσταση μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι ταυτόσημες. Η απεξάρτηση αφορά οργανωμένη φροντίδα και υποστήριξη, όχι μια στιγμιαία αλλαγή.
Χρήση και επιβλαβής χρήση
Στη δημόσια υγεία, χρήση είναι η κατανάλωση μιας ουσίας ή η συμμετοχή σε μια συμπεριφορά, χωρίς ο ίδιος ο όρος να δηλώνει αν υπάρχει βλάβη. Η αξιολόγηση εξετάζει το είδος, τη συχνότητα και τις περιστάσεις της χρήσης, καθώς και το αν επηρεάζεται η υγεία ή η καθημερινή λειτουργία. Για παράδειγμα, η αναφορά ότι κάποιος έκανε χρήση αλκοόλ δεν αρκεί από μόνη της για να περιγράψει την επίδρασή της στη ζωή του.
Επιβλαβής χρήση είναι η χρήση που προκαλεί ήδη βλάβη στην υγεία ή στην κοινωνική λειτουργία. Η βλάβη μπορεί να είναι σωματική, όπως ένας τραυματισμός ή επιδείνωση υπάρχοντος προβλήματος υγείας, ή ψυχική, όπως επιβάρυνση της διάθεσης και της συγκέντρωσης. Μπορεί επίσης να αφορά την κοινωνική λειτουργία: δυσκολίες στην εργασία ή στις σπουδές, συγκρούσεις στις σχέσεις και παραμέληση καθημερινών υποχρεώσεων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι υπάρχει συγκεκριμένη αρνητική επίπτωση, όχι απλώς ότι η χρήση επαναλαμβάνεται.
Η ίδια ποσότητα ή συμπεριφορά δεν έχει αναγκαστικά το ίδιο αποτέλεσμα για όλους, καθώς παίζουν ρόλο οι συνθήκες, η κατάσταση της υγείας και το περιβάλλον. Η υπερβολική χρήση μπορεί να συνδέεται με βλάβη, όμως ο όρος «υπερβολική» δεν αποτελεί από μόνος του πλήρη περιγραφή της επίπτωσης. Αντίστοιχα, μια μεμονωμένη χρήση μπορεί να είναι επιβλαβής όταν συνοδεύεται από άμεση συνέπεια, ενώ η συχνή χρήση δεν αποδεικνύει αυτομάτως εξάρτηση. Η διάκριση βοηθά να περιγραφεί με ακρίβεια αν υπάρχει χρήση, ήδη διαπιστωμένη βλάβη ή ένα ευρύτερο μοτίβο δυσκολίας στον έλεγχο.
Σωματική και ψυχική εξάρτηση
Η σωματική και η ψυχική διάσταση περιγράφουν διαφορετικούς μηχανισμούς, οι οποίοι μπορεί να εμφανίζονται μαζί ή χωριστά. Η σωματική εξάρτηση αφορά προσαρμογές του οργανισμού στην επαναλαμβανόμενη παρουσία μιας ουσίας, ενώ η ψυχική σχετίζεται κυρίως με την έντονη επιθυμία και τη δυσκολία να διακοπεί η χρήση ή η συμπεριφορά. Η παρουσία ανοχής ή στέρησης δεν αρκεί μόνη της για να περιγράψει ολόκληρη την κλινική εικόνα.
| Πτυχή | Σωματική εξάρτηση | Ψυχική εξάρτηση |
|---|---|---|
| Ανοχή | Μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα για παρόμοια επίδραση ή η ίδια ποσότητα να έχει μικρότερη επίδραση. | Δεν ορίζεται από την ανοχή· αφορά κυρίως την επιθυμία και τη σχέση με τη χρήση. |
| Σύνδρομο στέρησης | Μετά τη μείωση ή διακοπή μπορεί να εμφανιστούν σωματικά ή άλλα συμπτώματα προσαρμογής. | Μπορεί να υπάρχει έντονη δυσφορία ή επιθυμία, χωρίς αυτό να ταυτίζεται με σωματικά συμπτώματα στέρησης. |
| Πόθος | Δεν αποτελεί τον ορισμό της σωματικής προσαρμογής, αν και μπορεί να συνυπάρχει. | Είναι έντονη επιθυμία για την ουσία ή επανάληψη της συμπεριφοράς. |
| Έλεγχος | Η σωματική προσαρμογή δεν περιγράφει από μόνη της τον έλεγχο της συμπεριφοράς. | Μπορεί να εκδηλώνεται ως δυσκολία περιορισμού ή διακοπής, παρά την πρόθεση. |
| Μηχανισμοί | Συνδέεται με προσαρμογές του οργανισμού στην επαναλαμβανόμενη έκθεση. | Συνδέεται με διεργασίες μάθησης, ανταμοιβής, προσδοκίας και συναισθηματικής ρύθμισης. |
Οι δύο διαστάσεις δεν αποτελούν δύο υποχρεωτικά διαδοχικά στάδια. Ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει σωματική προσαρμογή χωρίς να εμφανίζει έντονη απώλεια ελέγχου, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η ψυχική επιθυμία και η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά είναι εμφανείς χωρίς έντονα σωματικά συμπτώματα. Η ανοχή σημαίνει μεταβολή της απόκρισης του οργανισμού, ενώ η στέρηση αφορά αντιδράσεις που εμφανίζονται με τη μείωση ή την παύση· οι εκδηλώσεις τους διαφέρουν ανάλογα με την ουσία και το άτομο.
Ο όρος εθισμός χρησιμοποιείται συχνά για ένα επίμονο μοτίβο στο οποίο η χρήση ή η συμπεριφορά αποκτά κεντρική θέση, συνοδεύεται από μειωμένο έλεγχο και συνεχίζεται παρά τις επιπτώσεις. Δεν είναι συνώνυμο κάθε χρήσης ούτε περιγράφεται μόνο από την ανοχή. Η διάκριση των όρων βοηθά να αποτυπώνονται τόσο οι σωματικές αντιδράσεις όσο και οι ψυχολογικές διεργασίες, χωρίς να θεωρείται ότι κάθε περίπτωση έχει την ίδια μορφή.
Απεξάρτηση ως διαδικασία
Στην ελληνική δημόσια συζήτηση, απεξάρτηση σημαίνει διαδικασία φροντίδας που μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικά στάδια και μορφές υποστήριξης. Δεν είναι προϊόν μίας ημέρας ούτε περιορίζεται στην απομάκρυνση μιας ουσίας από τον οργανισμό. Η αποτοξίνωση, όταν χρειάζεται, αφορά κυρίως την αντιμετώπιση της οξείας φάσης μετά τη μείωση ή τη διακοπή· δεν ταυτίζεται από μόνη της με την ευρύτερη αποκατάσταση.
Ένα οργανωμένο σχέδιο μπορεί να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία, προσαρμοσμένα στις ανάγκες και στις συνθήκες του κάθε ανθρώπου.
- Αρχική εκτίμηση: καταγράφονται το ιστορικό χρήσης, η υγεία, οι καθημερινές ανάγκες και οι δυσκολίες που επηρεάζουν τη συμμετοχή στη φροντίδα.
- Ψυχοκοινωνική υποστήριξη: η συμβουλευτική και η θεραπευτική σχέση βοηθούν στην κατανόηση των ερεθισμάτων, των συνηθειών και των συνθηκών που συνδέονται με τη χρήση.
- Ιατρική διαχείριση: όταν υπάρχει σωματική εξάρτηση ή αναμένονται συμπτώματα στέρησης, επαγγελματίες υγείας οργανώνουν την κατάλληλη παρακολούθηση και φροντίδα.
- Σταδιακός σχεδιασμός: ορίζονται συγκεκριμένοι στόχοι για τη σταθεροποίηση, την καθημερινή λειτουργία και την αντιμετώπιση δυσκολιών που μπορεί να προκύψουν στην πορεία.
- Στήριξη του περιβάλλοντος: όπου είναι κατάλληλο και επιθυμητό, αξιοποιούνται σχέσεις και κοινωνικοί πόροι που μπορούν να ενισχύσουν τη συνέπεια στο σχέδιο φροντίδας.
- Παρακολούθηση και αποκατάσταση: η επαφή συνεχίζεται ώστε να αξιολογείται η πρόοδος, να προσαρμόζονται οι στόχοι και να υποστηρίζεται η επανένταξη στην καθημερινότητα.
Η ψυχολογική υποστήριξη κατά την απεξάρτηση μπορεί να εστιάζει στη διαχείριση πόθου, στην αναγνώριση καταστάσεων υψηλού κινδύνου για επιστροφή στη χρήση και στην ανάπτυξη εναλλακτικών τρόπων αντιμετώπισης. Η ιατρική φροντίδα έχει διαφορετικό ρόλο: αξιολογεί και διαχειρίζεται σωματικές ανάγκες, ιδίως όταν η διακοπή μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα στέρησης. Οι ειδικότητες και η ένταση της υποστήριξης εξαρτώνται από την κατάσταση κάθε ανθρώπου.
Η αποκατάσταση δεν ακολουθεί απαραίτητα ευθεία πορεία ούτε έχει την ίδια διάρκεια για όλους. Σημασία έχει η συνέχεια της φροντίδας, η συνεργασία με τους κατάλληλους συμβούλους και ειδικούς και η δυνατότητα προσαρμογής του σχεδίου όταν μεταβάλλονται οι ανάγκες. Η αποτοξίνωση μπορεί να αποτελεί ένα μέρος αυτής της πορείας, όχι την ολοκλήρωσή της.
Γενικά σημάδια που οδηγούν σε εκτίμηση
Ορισμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα στη χρήση ουσιών ή σε μια συμπεριφορά μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεται προσεκτικότερη αξιολόγηση. Σημασία έχει όχι μόνο πόσο συχνά συμβαίνει κάτι, αλλά και κατά πόσο το άτομο μπορεί να το περιορίσει και τι αλλάζει στην καθημερινότητά του. Η συνέχιση παρά τις δυσκολίες και η παραμέληση σημαντικών υποχρεώσεων αποτελούν ενδείξεις που αξίζει να εξεταστούν. Κανένα μεμονωμένο περιστατικό δεν αρκεί από μόνο του για να αποδείξει ότι υπάρχει διαταραχή χρήσης. Η κλινική εκτίμηση συνυπολογίζει τη συνολική εικόνα, τις επιπτώσεις και το ιστορικό κάθε ανθρώπου.
Έλεγχος και προτεραιότητα
Η απώλεια ελέγχου φαίνεται συχνά όταν οι προσπάθειες περιορισμού δεν διαρκούν ή όταν η χρήση καταλαμβάνει περισσότερο χρόνο και προσοχή απ’ όσο είχε αρχικά προβλεφθεί. Παρατηρήστε το μοτίβο στην πράξη, χωρίς να το μετατρέπετε σε ηθική κρίση για το άτομο.
- Το άτομο σκοπεύει να χρησιμοποιήσει μικρότερη ποσότητα, αλλά τελικά καταναλώνει περισσότερο ή συνεχίζει για περισσότερη ώρα από όση είχε σχεδιάσει.
- Έχει επιχειρήσει επανειλημμένα να περιορίσει ή να διακόψει τη χρήση, όμως επιστρέφει γρήγορα στο προηγούμενο μοτίβο, παρά τις συγκεκριμένες αποφάσεις του.
- Αφιερώνει σημαντικό μέρος της ημέρας στην αναζήτηση, στην προετοιμασία ή στη χρήση της ουσίας, με αποτέλεσμα να μετακινεί συστηματικά άλλες δραστηριότητες.
- Αλλάζει το καθημερινό πρόγραμμα για να εξασφαλίσει πρόσβαση ή χρόνο χρήσης, όπως να ακυρώνει ραντεβού ή να καθυστερεί υποχρεώσεις που είχε αναλάβει.
- Η εργασία, οι σπουδές ή τα ενδιαφέροντα που παλαιότερα είχαν σταθερή θέση παραμερίζονται, καθώς το άτομο επιλέγει επανειλημμένα τη χρήση αντί γι’ αυτά.
- Συνεχίζει τη χρήση ακόμη και όταν έχει ήδη παρατηρήσει προβλήματα στη λειτουργικότητά του, όπως απουσίες, αθέτηση συμφωνιών ή δυσκολία να ολοκληρώσει καθημερινές εργασίες.
Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί κλιμάκωση: η συχνότητα ή η ποσότητα αυξάνεται σταδιακά, ενώ το άτομο αφιερώνει όλο και περισσότερη ενέργεια στην οργάνωση της χρήσης. Η μεταβολή αυτή έχει σημασία όταν επαναλαμβάνεται και επηρεάζει επιλογές που άλλοτε γίνονταν χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Τα παραδείγματα περιγράφουν συμπεριφορές προς διερεύνηση, όχι απόδειξη εθισμού από μόνα τους.
Συνέπειες στην υγεία και στις σχέσεις
Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την ουσία ή τη συμπεριφορά, τη συχνότητα, τη διάρκεια και την κατάσταση της υγείας. Μπορεί να αφορούν τη σωματική ευεξία, τη διάθεση και την ικανότητα διατήρησης σταθερών σχέσεων ή υποχρεώσεων.
- Στον ύπνο μπορεί να εμφανιστούν επίμονη αϋπνία, υπνηλία την ημέρα ή ακανόνιστο ωράριο, ιδίως όταν η χρήση μεταβάλλει τη συνήθη ώρα κατάκλισης και αφύπνισης.
- Η όρεξη, η ενέργεια και η καθημερινή φροντίδα του σώματος μπορεί να αλλάξουν, με παραλείψεις γευμάτων ή δυσκολία να τηρηθούν βασικές συνήθειες.
- Ανάλογα με την ουσία, είναι δυνατό να παρουσιαστούν σωματικά συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, γαστρεντερική ενόχληση ή δυσκολία στην αναπνοή· δεν εμφανίζονται σε όλους.
- Άγχος, ευερεθιστότητα, μεταβολές της διάθεσης ή δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να επηρεάσουν την επικοινωνία και την ανταπόκριση σε καθημερινές απαιτήσεις.
- Στην οικογένεια μπορεί να προκύπτουν επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις, απομάκρυνση ή μειωμένη συμμετοχή σε κοινές υποχρεώσεις, όταν η χρήση επηρεάζει σταθερά τον διαθέσιμο χρόνο.
- Στην εργασία ή στις σπουδές ενδέχεται να εμφανίζονται καθυστερήσεις, απουσίες και δυσκολία ολοκλήρωσης καθηκόντων, ενώ φίλοι ή σύντροφοι μπορεί να βιώνουν ακυρώσεις και ασυνέπεια.
Η συνέχιση παρά τις αναγνωρισμένες επιπτώσεις αποτελεί σημαντικό μοτίβο προς αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν οι δυσκολίες συσσωρεύονται σε περισσότερους από έναν τομείς. Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες συνέπειες ούτε η παρουσία ενός συμπτώματος αποδεικνύει από μόνη της συγκεκριμένη διαταραχή.
Γιατί χρειάζεται επαγγελματική εκτίμηση
Μόνο επαγγελματίας υγείας με κατάλληλη κλινική κατάρτιση μπορεί να αξιολογήσει αν ένα μοτίβο πληροί τα κριτήρια διαταραχής χρήσης. Η εκτίμηση βασίζεται σε συνολική εικόνα και όχι σε ένα σύμπτωμα, σε έναν αριθμό ημερών ή στην άποψη τρίτων. Η συχνότητα και η ποσότητα έχουν σημασία, αλλά εξετάζονται μαζί με τη διάρκεια, τις προσπάθειες περιορισμού, την επίδραση στις υποχρεώσεις και τη συνέχιση παρά τη βλάβη. Ο κλινικός λαμβάνει υπόψη ποια ουσία ή συμπεριφορά αφορά το ζήτημα, πότε ξεκίνησε και πώς μεταβλήθηκε με τον χρόνο. Συνεκτιμά επίσης το ιατρικό ιστορικό, τη διάθεση, τον ύπνο, τυχόν φάρμακα και άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλούν παρόμοιες δυσκολίες. Η ίδια εκδήλωση δεν έχει πάντοτε την ίδια σημασία για όλους, ενώ διαφορετικές ουσίες συνδέονται με διαφορετικά πρότυπα επιπτώσεων. Η επαγγελματική εκτίμηση ξεχωρίζει αυτές τις πιθανότητες και αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη λειτουργικότητα του ατόμου, χωρίς να αποδίδει το πρόβλημα σε χαρακτήρα ή έλλειψη θέλησης.
Συχνές ερωτήσεις
Οι απαντήσεις διευκρινίζουν βασικές απορίες για την εξάρτηση, τον εθισμό και την αναζήτηση υποστήριξης.
Είναι η εξάρτηση αδυναμία χαρακτήρα;
Όχι· η εξάρτηση αντιμετωπίζεται ως κατάσταση υγείας και όχι ως ηθική αποτυχία ή έλλειψη θέλησης. Μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα συστήματα ανταμοιβής και ελέγχου του εγκεφάλου, καθώς και τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου. Η επίρριψη ευθυνών συχνά δυσκολεύει την αναζήτηση βοήθειας, ενώ η κατανόηση της κατάστασης επιτρέπει να εξεταστούν οι ανάγκες φροντίδας χωρίς στιγματισμό.
Διαφέρει ο εθισμός από την εξάρτηση;
Στην καθημερινή γλώσσα οι όροι «εθισμός» και «εξάρτηση» συχνά αλληλεπικαλύπτονται, γι’ αυτό δεν χρησιμοποιούνται πάντα με αυστηρά διακριτό τρόπο. Σε περιβάλλοντα δημόσιας υγείας, η εξάρτηση μπορεί να περιγράφει σωματική προσαρμογή σε μια ουσία και συμπτώματα όταν αυτή μειώνεται ή διακόπτεται, ενώ ο εθισμός συνδέεται συνήθως με επίμονη, δύσκολα ελεγχόμενη χρήση παρά τις αρνητικές συνέπειες. Οι έννοιες δεν ταυτίζονται σε κάθε περίπτωση: σωματική εξάρτηση μπορεί να εμφανιστεί και κατά τη θεραπευτική χρήση φαρμάκου.
Πότε να μιλήσω με επαγγελματία υγείας;
Συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας όταν δυσκολεύεστε επανειλημμένα να περιορίσετε τη χρήση, όταν η επιθυμία για ουσία ή συμπεριφορά καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της ημέρας ή όταν συνεχίζετε παρά τις επιπτώσεις στην καθημερινότητά σας. Μια συζήτηση είναι επίσης χρήσιμη αν η διακοπή προκαλεί έντονη δυσφορία ή αν δεν είστε βέβαιοι πώς να ερμηνεύσετε όσα παρατηρείτε. Ο επαγγελματίας μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση και να συζητήσει μαζί σας κατάλληλες επιλογές υποστήριξης.
Πεδίο και χαρακτήρας του οδηγού
Η ενημέρωση για την εξάρτηση και τον εθισμό μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των σχετικών όρων και των διαθέσιμων μορφών φροντίδας. Χρειάζεται, ωστόσο, να είναι σαφές ποιος είναι ο χαρακτήρας μιας πηγής και ποια υπηρεσία μπορεί να προσφέρει. Ο οδηγός παρουσιάζει γενικές πληροφορίες και δεν λειτουργεί ως δομή υγείας ή θεραπευτικό πρόγραμμα. Η διάκριση αυτή αφορά τόσο την ανεξαρτησία του περιεχομένου όσο και τα όρια της χρήσης του για προσωπικά ζητήματα υγείας.
Ανεξάρτητη ενημέρωση για την εξάρτηση και τα προγράμματα φροντίδας
Ο οδηγός αποτελεί ανεξάρτητη πηγή γενικής ενημέρωσης για την εξάρτηση, τον εθισμό και τις προσεγγίσεις φροντίδας που μπορεί να συναντήσει κάποιος αναζητώντας υποστήριξη. Ο σκοπός του είναι να αποσαφηνίζει τη σχετική ορολογία και να παρουσιάζει το θέμα με κατανοητό τρόπο, όχι να αξιολογεί την κατάσταση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Οι περιγραφές αφορούν γενικές έννοιες και δεν αποτελούν εξατομικευμένη εκτίμηση.
Η θεματολογία μπορεί να περιλαμβάνει τη διάκριση ανάμεσα σε διαφορετικά πρότυπα χρήσης, τα σημάδια που συζητούνται σε ενημερωτικό πλαίσιο και μια συνοπτική εικόνα των προγραμμάτων φροντίδας και αποκατάστασης. Η αναφορά σε υπηρεσίες ή επαγγελματικούς ρόλους έχει πληροφοριακό χαρακτήρα: βοηθά να γίνουν κατανοητές οι επιλογές και οι όροι που χρησιμοποιούνται, χωρίς να αξιολογεί ποια επιλογή είναι κατάλληλη για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Η αντιμετώπιση εθισμού και εξάρτησης μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές υποστήριξης, όμως η επιλογή τους απαιτεί εξατομικευμένη συζήτηση με αρμόδιο επαγγελματία υγείας.
Η ενημέρωση είναι ανεξάρτητη από τον ΟΚΑΝΑ και από οποιονδήποτε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό. Δεν εκπροσωπεί φορέα, δεν δηλώνει θεσμική συνεργασία και δεν αποτελεί επίσημη ανακοίνωση οργανισμού. Η αναφορά σε έναν φορέα ή σε ένα είδος προγράμματος δεν σημαίνει ότι παρέχεται από εδώ η αντίστοιχη υπηρεσία.
Δεν παρέχονται ραντεβού, συνταγογράφηση, θεραπεία, παρακολούθηση ή διαχείριση περιστατικών. Επίσης, δεν πραγματοποιείται εγγραφή σε πρόγραμμα ούτε γίνεται παραπομπή με βάση προσωπικό ιστορικό. Για τον αναγνώστη, η χρησιμότητα των πληροφοριών βρίσκεται στην κατανόηση της θεματολογίας και όχι στην αντικατάσταση της επικοινωνίας με υπηρεσία υγείας.
Πληροφορίες που δεν υποκαθιστούν υπηρεσίες υγείας
Οι γενικές περιγραφές βοηθούν στην ενημέρωση, αλλά δεν παρέχουν τις υπηρεσίες που χρειάζονται για κλινική αξιολόγηση ή φροντίδα. Ενδεικτικά, δεν υποκαθιστούν:
- Μια διάγνωση από επαγγελματία υγείας· μια λίστα με σημάδια ή ένα διαδικτυακό ερωτηματολόγιο δεν αξιολογεί το προσωπικό ιστορικό, τη διάρκεια των συμπτωμάτων και άλλες πιθανές αιτίες.
- Την επιλογή ή την αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής· ένα γενικό κείμενο για φάρμακα δεν καθορίζει ποιο σκεύασμα, ποια δόση ή ποια διάρκεια είναι κατάλληλη.
- Ιατρική παρακολούθηση κατά τη διακοπή μιας ουσίας· περιγραφές συμπτωμάτων στέρησης δεν εκτιμούν την κατάσταση του συγκεκριμένου ανθρώπου ούτε ορίζουν ασφαλές σχέδιο φροντίδας.
- Ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική· πληροφορίες για προσεγγίσεις και προγράμματα δεν αποτελούν θεραπευτική συνεδρία, αξιολόγηση της πορείας ή εξατομικευμένο σχέδιο υποστήριξης.
- Επείγουσα φροντίδα· ένα ενημερωτικό άρθρο δεν μπορεί να εξετάσει άμεσα συμπτώματα όπως απώλεια συνείδησης, σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή ή άμεσο κίνδυνο για τη ζωή.
Για διάγνωση, θεραπευτικές αποφάσεις και επείγουσα αξιολόγηση απαιτείται η αντίστοιχη υπηρεσία υγείας· η γενική πληροφόρηση δεν μπορεί να την αντικαταστήσει.